Z życia wzięte

W kodeksie cywilnym ustawodawca przewidział dwa rodzaje dziedziczenia – testamentowe i ustawowe. To pierwsze jest zależne od woli spadkodawcy. Natomiast dziedziczenie ustawowe będzie obejmować członków najbliższej rodziny – na przykład dzieci oraz małżonka spadkodawcy. W tym aspekcie mówi się również o tak zwanej zasadzie sprawiedliwości. Jeśli więc zmarły nie pozostawił po sobie testamentu ani żadnej innej formy rozporządzania spadkiem lub zapisał bliskim tylko część swojego dobytku, spadek podlegać podziałowi między rodzinę spadkodawcy zgodnie z kolejnością dziedziczenia ustawowego na mocy orzeczenia sądu.

Kolejność dziedziczenia ustawowego

Jak wskazuje adwokat Iwo Klisz, autor bloga zachowek.biz.pl, kolejność dziedziczenia ustawowego jest wskazywana przez przepisy kodeksu cywilnego (art. 931-935). W pierwszej kolejności dotyczą one dzieci i małżonka spadkodawcy, o ile w małżeństwie nie było rozdzielności majątkowej. Wówczas przedmiotem dziedziczenia jest po prostu odrębny majątek zmarłego. Dzieci – także adoptowane i spoza związków małżeńskich, zazwyczaj będą dziedziczyć w równych częściach. W przypadku licznego potomstwa prawo chroni małżonka i zakłada, że nie może od dostać mniej niż 25% spadku. Reszta dzielona jest równo pomiędzy dzieci. W przypadku gdy któreś z nich nie dożyło otwarcia spadku, a pozostawiło własne dzieci, to będą one dziedziczyć należną część. Warto również zwrócić uwagę, że w przypadku, gdy nie żyją dzieci spadkobiercy, to prawo przechodzi na dalszych zstępnych rodzeństwa spadkodawcy – to jest wnuki lub nawet prawnuki.

Co w sytuacji, gdy zmarły nie miał dzieci? 

Może się zdarzyć, że osoba zmarła nie ma potomstwa. Wówczas prawo do majątki ma małżonek oraz rodzice. Żonie lub mężowi należy wydzielić połowę spadku, a drugą dzielą rodzice zmarłego między siebie. Oczywiście, gdy zmarły nie zawarł związku małżeńskiego, jego majątek jest dzielony tylko na rodziców. Natomiast w przypadku, gdy nie żyje jedno z rodziców, to należna części przypada rodzeństwu spadkodawcy.

Gdy rodzeństwo spadkodawcy nie żyje, ale pozostawiło potomstwo, to będzie ono dziedziczyć tę część spadku dzieloną równo między wszystkie dzieci, a w przypadku ich śmierci w to miejsce wchodzą dalsi zstępni spadkodawcy. Dziadkowie spadkodawcy natomiast będą dziedziczyć w momencie gdy rodzice zmarłego też nie żyją i nie miał on ani małżonka, ani rodzeństwa. Może się również zdarzyć, że te osoby zrzekną się praw do majątku na przykład z powodu zadłużenia. Spadek przypada dziadkom spadkodawcy w częściach równych. Jak widać, dziedziczenie ustawowe w przypadku, gdy kolejni z uprawnionych zmarli lub też zrzekają się prawa do majątku zaczyna obejmować coraz dalszych zstępnych spadkodawcy – wujków, ciotki i stryjów. W ostateczności jednak spadek przypada skarbowi państwa.

Przepadek spadku na rzecz skarbu państwa

Może się zdarzyć, że nie będzie jakichkolwiek spadkobierców lub też zrzekną się oni praw do spadku. Wówczas majątek przypada gminie według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Jeżeli nie da się go ustalić lub zmarły mieszkał za granicą, wówczas spadek przejmuje skarb państwa. Należy również pamiętać, że z dziedziczenia ustawowego wyłączeni są małżonkowie po rozwodzie. Jeśli natomiast sprawa jest w toku, to automatycznie ulega umorzeniu i małżonek uzyskuje prawo do spadku. Wyjątkiem jest sytuacja wskazanie winy drugiego małżonka. O wydanie orzeczenia sądowego może wystąpić którykolwiek z innych spadkobierców w okresie 6 miesięcy, gdy dowiedzieli się o otwarciu spadku. Także separacja prawna wyklucza z dziedziczenia ustawowego, ale nie wyłącza z praw do testamentu.

 

undefined